Systemy napełniania - Sleeve-Filler

System napełniania typu Sleeve-Filler można uznać za wczesny system aerometryczny, tak dobrze znany z modelu Parker 51. Pierwszy patent na takie rozwiązanie napełniania pióra pochodzi z roku 1905 i był wykorzystywany przynajmniej przez kilku mniej znanych producentów.

Nie ma polskiego odpowiednika nazwy systemu. "Sleeve" to rękaw w j.angielskim więc można by przyjąć, że to system "rękawowy" i choć takie spolszczenie przybliża nieco ideę systemu, osobiście nie jestem zwolenniczką spolszczania terminologii używanej i rozumianej przez miłośników piór na całym świecie.

Na zdjęciach trzy pióra pochodzące z tego samego okresu c.1910-1915. Od góry: Latremore, Waterman i Eclipse. Cechą charakterystyczną dla wszystkich jest zewnętrzny "rękaw" osłaniający system.

Rękaw przesuwany był albo po korpusie pióra (Waterman), albo po wewnętrznej, metalowej tulei (Latremore, Eclipse). Oprócz wymienionych firm, sleeve-filler był także wykorzystywany przez firmę LeBoeuf (w dwóch wersjach: z "ciętym" korpusem, jak u Latremore'a oraz z wykorzystaniem całego korpusu jako "rękawa") i Johna Hollanda (model Eureka).

Sleeve-filler to system gumkowy o prostym i niezawodnym działaniu. Wewnątrz metalowej tulei lub korpusu z wyciętym miejscem na kciuk, znajduje się gumka osłonięta dodatkowo blaszką, której przyciśnięcie powoduje sprężenie i rozprężenie gumki, a tym samym naciągnięcie atramentu do wnętrza. Voila!

Po sleeve fillera w 2001 roku sięgnęła amerykańska firma Bexley. Pióra z tym systemem produkuje także Bruno Corsini.

Wahl-Eversharp Gold Seal Desk Set - Jet Black & Portoro Marble

Oprócz tradycyjnych piór, Wahl-Eversharp produkował także i zestawy nabiurkowe, tzw. Desk Sets. Pióra te przeznaczone były przede wszystkim do użytku w pracy i oprócz funkcji czysto użytkowej były one także ozdobą gabinetu czy też biurka.

Zestawy nabiurkowe Wahl-Eversharpa - strona z katalogu na rok 1929/30

Kliknij na zdjęcie aby powiększyć

Bardzo często jednak zdarzało się, że Desktop Pens używane były również w domu, jako podręczne przybory do pisania. Umieszczano je wtedy w centralnej części biurka czy sekretarzyka i sięgano po nie zwykle kiedy trzeba było coś szybko zapisać, podpisać, bądź też napisać list.

Ponieważ zestawy nabiurkowe stanowiły niegdyś nieodłączną część wyposażenia biura czy też domowej biblioteki, były one niejako produktem prestiżowym, gdyż nie każdy mógł sobie na nie pozwolić i nie wszyscy mieli też potrzebę używania tego typu zestawów. Dlatego więc najbardziej liczący się producenci instrumentów piśmienniczych dokładali wszelkich starań, by ich produkty były nie tylko najwyższej jakości, ale także cieszyły oko, świadczyły o wysokim statusie użytkownika oraz pełniły funkcję nie tylko użytkową, ale także i ozdobną.

Wykorzystane przez firmę Wahl-Eversharp materiały (onyks w egzotycznych odcieniach sprowadzany z Argentyny, marmur Portoro pochodzący z Meksyku, włoskie szkło Carrara czy onyks Pedrara) połączone z klasyczną formą i wysoką jakością sprawiły, że pióra te są chyba jednymi z najpiękniejszych instrumentów piśmienniczych jakie kiedykolwiek powstały.

Materiały wykorzystywane przez firmę Wahl-Eversharp do produkcji zestawów nabiurkowych (katalog Wahl-Eversharpa z 1929 roku)

Kliknij na zdjęcie aby powiększyć

Wahl-Eversharp Gold Seal Desk Set

Kliknij na zdjęcie aby powiększyć

Wahl-Eversharp Gold Seal Desk Set

Kliknij na zdjęcie aby powiększyć

Wahl-Eversharp Gold Seal Desk Set

Kliknij na zdjęcie aby powiększyć

Zbliżenie na marmurową podstawę (Portoro Marble) i skuwkę (nazywaną przez Wahl-Eversharpa humidor)

Kliknij na zdjęcie aby powiększyć

Wahl-Eversharp Gold Seal Desk Set

Kliknij na zdjęcie aby powiększyć

Wahl-Eversharp: Coronet vs Half-Coronet

O Coronetach pisaliśmy z Rką już nieco wcześniej, jednak kiedy wydawało się, że nic więcej nie można już napisać na temat tych piór, nagle, ni stąd ni z owąd, przy okazji uzupełnienia mojej kolekcji o kolejny egzemplarz Coroneta trafiłem na kilka dodatkowych, moim zdaniem bardzo interesujacych informacji ;-)

Otóż jak się okazuje, pióra nazywane często "Half-Coronet" to tak naprawdę (według nomenklatury Wahl-Eversharpa) pełnoprawna część linii Coronet która sprzedawana była w salonach jubilerskich i do sprzedaży w tychże salonach była przeznaczona. Co więcej, okazuje się także, że nie wszystkie pióra w całości wykonane ze złoconego metalu i ozdobione insertami z pyroxyliny (PyralinⓇ) w kolorze Dubbonet Red (perłowo-czerwony) lub Black (czarny) figurowały w katalogach firmy jako Coronety.

Strona z katalogu Wahl-Eversharpa z c. 1936 r.

Jak się bowiem można dowiedzieć z katalogu Wahl-Eversharpa z ok. 1936 roku, wszystkie pióra z podwójnym ażurowym wzorem typu "lattice" złożonym z trójkątów (mniejszych, równobocznych na czubku skuwki i dłuższych, równoramiennych zaraz pod nimi) były nazywane "The New Gold Filled Pen" i sprzedawane w sklepach papierniczych, podczas gdy pióra z dużo skromniejszym wzorem (złożonym tylko z trójkątów równobocznych) należały stricte do linii "Coronet" i dostęne były wyłącznie salonach jubilerskich.

Wahl-Eversharp Gold Filled Pen (po lewej) i Coronet (po prawej), c. 1936 r.

Reklama piór i ołówków Wahl-Eversharpa w The Saturday Evening Post, lata 30

Kliknij aby powiększyć

Wahl Eversharp Coronet (The Gold Filled Pen, Dubbonet Red PyralinⓇ), c. 1936 r.

To właśnie powrót "The Gold Filled Pen" ogłaszała kampania reklamowa Wahl-Eversharpa: powrót, trzeba przyznać, po długiej, bo prawie dziesięcioletniej nieobecności - ostatni "Tempoint" w złotej oprawie opuścił bowiem fabrykę przy Roscoe St. w ok. 1929 roku.

Ponieważ jednak zarówno "Coronet" i "Gold Filled Pen" są tak naprawdę częścią jednej linii i różnice pomiędzy jednymi i drugimi piórami są bardzo nieznaczne ("The Gold Filled Pen" jest dużo bardziej designerskie niż złoty "Coronet"), wśród kolekcjonerów przyjęło się, że wszystkie pióra i ołówki Wahl-Eversharpa o tej stylistyce klasyfikowane są jako część serii Coronet i wszystkie te instrumenty piśmiennicze są równie cenione.

Wahl-Eversharp Coronet (The Gold Filled Pen, Dubbonet Red PyralinⓇ) , c. 1936 r.

Wahl-Eversharp Coronet, Rhodium Trim - pióro i ołówek, c. 1936 r.

Wahl-Eversharp Coronet (The Gold Filled Pen, Dubbonet Red PyralinⓇ), c. 1936 r. - zbliżenie skuwki i motywu "lattice band"

Wahl-Eversharp Coronet, (The Gold Filled pen, Dubbonet Red PyralinⓇ) - zbliżenie na zakończenie korpusu (end jewel) i imprint: Eversharp - Gold Filled - Made in USA

Pióro i ołówek Wahl-Eversharp Coronet (Rhodium Trim): zbliżenie na skuwkę.

Wahl-Eversharp Coronet Rhodium Trim - pióro i ołówki

Reklama ołówków Coronet i Doric, c. 1936 r.

Kliknij aby powiększyć

Wahl-Eversharp Coronet - ikona Art Déco

Pióra Wahl-Eversharp Coronet to chyba jedne z najpiękniejszych instrumentów piśmienniczych jakie powstały w latach 30 i tak samo jak pióra Doric uważane są za kwintesencję stylu Art Deco. Linia Coronet dostępna była w dwóch wariantach: "fully covered", czyli w całości wykonany z metalu, pokrytego 14k złotem i "half covered", czyli z metalową skuwką i korpusem wykonanym z celluloidu o nazwie Pyralin.

Oprócz wersji "Gold Filled", pióra i ołówki z tej serii można było nabyć także w kolorze srebrnym (Rhodium Plated) i obie wersje były dostępne albo w salonach jubilerskich albo w dobrych sklepach papierniczych:

Pióra Wahl-Evershap Coronet w kolorze czarnym i Green Shell - c. 1936-1939 r.

Jeśli chodzi o design Coronetów, to wybór materiałów z całą pewnością nawiązywał do wcześniejszych, ciesząych się ogromnym powodzeniem modeli piór Wahl-Eversharp z lat 20 i fakt ten podkreślały nawet reklamy tej serii w prasie i kolorowych magazynach, pod hasłem "Gold is back!" Jednak materiały użyte w procesie produkcji to jedyna cecha wspólna flat-topów z lat 20 i serii Coronet: linia i wykończenie Coronetów była lekko zwężona ku obu końcach i oprócz wygrawerowanego wzoru składającego się z cienkich paseczków (tzw. "pin stripe") pióra te ozdobione były geometrycznymi wycięciami, wypełnionymi czarnym lub czerwonym pyralinem: tzw. "filigree bands" umieszczone były na dole i w połowie korpusu (pióra "fully covered"), a także w dolnej i górnej części skuwki.

Wzornictwo tych piór jest bardzo interesujące także z innego powodu - ich architektoniczny design wzorowany jest na dwóch najbardziej znanych budynkach epoki Art Déco: pióra i ołówki Coronet w całości wykonane z metalu nawiązują kształtem do Chrysler Building, podczas gdy wersja “half-covered” wzorowana jest na Empire State Building.

Coronet w wersji "full-covered" i Chrysler Building. Pióro pochodzi z kolekcji Rki :-) Grafika z epoki Art Deco zatytułowana "New York" jest autorstwa Steve'a Forneya.

Architektoniczny design linii Coronet obok Empire State Building. Grafika zatytułowana "Manhattan" jest autorstwa Steve'a Forneya.

Oprócz doskonałego designu, Coronety były dosyć zaawansowane technicznie: pióra te, podobnie jak Doric, wyposażone były w stalówki Adjustable, bądź też stalówki typu "Banner Nib", miały okienko do podglądu poziomu atramentu i "Safety Ink Shut-off", czyli automatyczną blokadę dopływu atramentu uruchamianą w momencie zakręcania pióra. Dodatkowo, klasyczny system dźwigienkowy wyposażony był w tzw. "positive flip-fill mechanism", który pozwalał na pobieranie dużo większej ilości atramentu.

Jednak pomimo bardzo odważnego jak na tamte czasy designu, seria Coronet nie zyskała ogromnej popularności i jej klasyczna linia przegrywała z bardziej zaokrąglonymi kształtami piór Sheaffera (Balance) czy Parkera (Vacumatic) pomimo faktu, ze choć cena Coronetów była dosyć wysoka, nie była ona zbyt wygórowana – pióro wykonane całkowicie z metalu kosztowało $10, podczas gdy model “half-covered” można bylo nabyc już za $8.75. Ponieważ, jak już wspomniałem, seria Coronet nie zyskala zbytniej popularności, (a także – a może przede wszystkim – z uwagi na fakt, że pióra te są uważane za ikonę Art Déco), pióra te są obecnie nieczęsto spotykane i bardzo cenione przez kolekcjonerów w związku z czym osiągają dość wysokie ceny, wielokrotnie przewyższające te z lat 30.

Pióra Wahl-Eversharp Coronet w kolorach "Jet-Black" i "Green Shell"

Wahl-Eversharp Coronet, c. 1936 - 1939 r.

Pióra Wahl-Eversharp Coronet w kolorach "Jet-Black" i "Green Shell"

Wahl-Eversharp Equi-poised Vest Pocket, c. 1932

W AD 1932 Wahl-Eversharp nie tylko stworzył serię Doric, ale także wprowadził kilka istotnych zmian jeśli chodzi o pióra Equipoised: modele Gold Seal nadal były produkowane, jednak tym razem nazwa została zmieniona na "Gold Seal Pens":

Wahl-Eversharp - Gold Seal, c. 1932

Nazwa Equi-poised natomiast zostala zarezerwowana dla nieco skromniejszych (i mniejszych rozmiarowo) piór, które reklamowane były jako niezwykle lekkie i wyważone instrumenty piśmiennicze:

Wahl-Eversharp Equi-poised Vest Pocket i Purse Pens, c. 1932

Nowe Equi-Poised występowały w trzech wersjach: "Full Size", "Vest Pocket" i "Purse Pen".

Jeśli chodzi o wymiary nowej kolekcji Equipoised, to najwieksze rozmiarowo były pióra były w wersji Full Size, czyli tradycyjne, standardowe modele z klipsem. Drugi co do wielkości był nieco mniejszy "Vest Pocket", z niewielkim klipsem ("clasp"), a zaraz po nim były Equipoised Purse Pens", czyli wersja dla Pań, również wyposażona w "clasp", jednak ozdobiona nie podwójnymi ringami tak jak pozostałe pióra, ale cienką obrączką z "romboidalnym" wzorem - takim, jak w piórach Deco Band.

Pióro uwiecznione na poniższych zdjęciach to męska wersja Equi-Poised czyli model Vest Pocket. Pióra te, nieco większe niz damskie "Purse Pen", zaprojektowane były do noszenia w kieszeni kamizelki.

Wahl-Eversharp Vest-Pocket Pen w kolorze Jet-Black, c. 1932

Wahl-Eversharp Vest-Pocket Pen w kolorze Jet-Black, c. 1932

Wahl-Eversharp Equi-Poised Vest-Pocket Pen, 1932

Doric i kolory, cz. 2

Pióra Doric, w wersji Junior Size dostępne były w następujących kolorach: Jet-Black oraz Kashmir, a także dwóch innych odcieniach niedostępnych w opcji Popular Priced i Gold Seal - Topaz i Carnelian. Produkowane w wersji Full-Size i Vest-Pocket, te drugie były dosyć popularne zarówno wśród kobiet jak i mężczyzn i jak na tamte czasy, były jednym z niewielu produktów które dziś określamy mianem "Unisex". Choć małe Vest-Pocket mieściły się zarówno w kieszeni kamizelki jak i w damskiej torebce, po nałożeniu skuwki na korpus pióro zyskuje nieco na długości, dzięki czemu pasuje zarówno do męskiej, jak i kobiecej ręki. Jako ciekawostkę można też dodać, że instrumenty piśmiennicze w podobnym, a nawet mniejszym rozmiarze Eversharp wprowadził również na przełomie lat 40 i 50 i reklamowane były one typowo jako długopisy dla mężczyzn; mowa tu oczywiście o Kimberly Pockette reklamowanych przez samego Humphrey'a Bogarta...

Wahl-Eversharp Doric Vest-Pocket Juior Size w kolorze Carnelian, c. 1932r

Wahl-Eversharp Doric Vest-Pocket Junior Size w kolorze Carnelian, c. 1932r

Od lewej: Wahl-Eversharp Streamlined, c. 1936 w kolorze Burma Pearl, Wahl-Eversharp Doric Vacuum Fill w kolorze Blue Shell, c. 1936, Wahl-Eversharp Doric w kolorze Bronze & Green (pióro i ołówek), c. 1935 i Wahl-Eversharp Doric Vest-Pocket Junior Size w kolorze Carnelian, c. 1932r

Wahl-Eversharp Doric Green & Bronze i Carnelian - lata 30

Pióra Wahl-Eversharp Doric i Doric Streamlined, lata 30

Pióra Wahl-Eversharp Doric Junior Size. Od lewej: Kashmir Vest-Pocket, Standard Size Jet-Black, Standard Size Carnelian i Topaz w wersji Standard i Vest-Pocket, c. 1932r.

Reklama Kimberly Pockette, c. 1949-1950

Doric i kolory, cz. 1

Doric to jedne z najciekawszych piór, które pojawiły się w czasach mody na Art Deco. Wraz z opracowaniem nowego materiału, zwanego pyralinem Wahl-Eversharp stworzył rewolucyjne i zarazem niezwykle piękne w swojej prostocie pióra, które swoim fasetowanym kształtem oraz szeroką gamą niezwykłych kolorów budzą zachwyt wielu kolekcjonerów i są jednymi z najbardziej pożądanych piór Eversharpa.

Od roku 1932 do 1935 pióra Doric były produkowane w trzech wersjach. Pierwsza z nich to najwyższa seria, "The new Eversharp Doric", opatrzona Gold Seal i dostępna z klipsem w 2 rodzajach do wyboru ("Roller Clip" albo krótszy - "Clasp"), a także z kółeczkiem, czyli tzw. "ring top" do noszenia na szyi. Pióra te występowały w 5 kolorach o bardzo egzotycznych nazwach, takich jak Burma, Cathay, Marocco czy Kashmir oraz czarnym, czyli Jet-Black.

Druga wersja to tzw. Popular Priced Doric, dostępne ze standardowym klipsem jak rowniez i nieco mniejszym, typu "Clasp" i w czterech kolorach, takich jak Jet-Black, Marocco, Kashmir oraz Cathay.

Oprócz wymienionych wyżej modeli, pióra te dostępne były także w wersji "Junior Size", najtańszej z całej kolekcji Doric. Pióra te znacznie różniły sie od pozostałych serii Doric: nie posiadały Gold Seal, ich skuwki miały dużo delikatnejsze i skromniejsze pierścienie a także oferowane były w innej kolorystyce - prócz takich kolorów jak Kashmir i Jet Black pojawiają się dwa nowe odcienie, nazewnictewm inspirowane kamieniami półszlachetnymi - te nowe kolory to Topaz i Carnelian.

Od roku 1935 seria Doric została przeprojektowana i zmieniła się także kolorystyka tych piór - nowa generacja Doric dostępna była w takich kolorach jak: Jet Black, Gold Shell, Ivory Veined Black i Bronze & Green.

Komplet na zdjęciach poniżej pochodzi z ok. 1934/1935 roku i jest to model Junior Size w kolorze Bronze & Green. Jest to chyba jeden z najciekawszych odcieni w jakich produkowane były pióra Doric i jedyny znany mi kolor który jest równie piękny to Arco, w modelach firmy OMAS której wczesne instrumenty piśmiennicze noszą zresztą znamiona inspiracji liniami Doric i Deco Band firmy Wahl Eversharp.

Wahl-Eversharp Doric, c. 1935

Wahl-Eversharp Doric, c. 1935

Wahl-Eversharp Doric, c. 1935

Wahl-Eversharp Doric, c. 1935

Wahl-Eversharp Doric, c. 1935

Reklama Doric, c. 1932 r.